DEN HAAG/AMSTERDAM – Het depositogarantiestelsel, dat spaartegoeden tot €100.000 garandeert, moet flink op de schop. Als er nu een (middel)grote bank in ons land failliet gaat, zou dat namelijk betekenen dat andere Nederlandse banken – die voor de schade opdraaien – mee ten onder worden getrokken. In plaats van het huidige omslagstelsel moet er daarom een verzekeringssysteem komen, met de overheid als verzekeraar en de banken die hiervoor een jaarlijkse premie betalen van pakweg 0,5 tot 1,5% van de ingelegde spaartegoeden.
        Dat is één van de belangrijkste aanbevelingen die een commissie onder leiding van voormalig ING-bestuurder Cees Maas gisteren heeft gedaan ten aanzien van de toekomst van de Nederlandse banksector. Er zal op worden toegezien dat de aanbevelingen binnen 1 jaar worden overgenomen. Dat er tot dusver geen al te grote problemen zijn geweest met het stelsel, is volgens Maas uitsluitend te danken aan het feit dat er alleen relatief kleine banken zijn omgevallen, zoals vorig jaar Icesave en eerder Van der Hoop.
       Banken die naar de mening van toezichthouder De Nederlandsche Bank té risicovol opereren – doordat zij bijvoorbeeld overwegend als zakenbank actief zijn – zouden eventueel uit het stelsel gezet kunnen worden. „En als je geen lid meer bent, zullen alle spaarders weglopen”, illustreert commissielid Tom de Swaan (voormalig ABN Amro-bestuurder) de gevolgen. De commissieleden zouden verder graag zien dat het huidige garantiebedrag van €100.000 zou worden verlaagd tot €40 à 50.000, maar dat kan volgens hen alleen in Europees verband.
       Minister Bos van Financiën ziet het voorstel om het depositogarantiestelsel om te vormen tot een verzekeringssysteem niet zo zitten. „Het risico moet ten principale bij de banken zelf liggen.” Ook denkt hij er aan de regeling niet voor alle spaarders te laten gelden. Kamerlid Blanksma (CDA) is blij dat de commissie in elk geval aangeeft dat het huidige stelsel niet overeind kan blijven. „En of dít dan het beste alternatief is, zal moeten blijken.”
       Wat betreft bestuursvoorzitter Jeroen Drost van de Haagse zakenbank NIBC, ook bekend van internetspaarbank NIBC Direct, werkt het bestaande omslagstelsel echter prima. „Ik heb altijd geleerd dat als iets niet kapot is, je het niet moet repareren.” Over de voorgestelde ’verzekeringspremie’ is Drost minder te spreken: „Ik vind het een verkapte belastingbetaling aan de overheid.”

---

       Ook de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) plaatste kanttekeningen bij het rapport ’Naar herstel van vertrouwen’ („want dat vertrouwen is geschaad”, aldus Maas). De beleggersorganisatie wijst erop dat „de oplossingen nu worden gezocht in het verkleinen van de rol van de aandeelhouder, terwijl deze niet veel meer heeft kunnen doen dan het kapitaal verschaffen waarmee de bank aan het werk is gegaan”.
       Volgens de VEB „miskent de commissie-Maas in haar rapport de belangrijkste oorzaak van de huidige financiële crisis: het optreden van de bestuurders en het toezicht”. De belangenorganisatie meent dat de zwartepiet nu ten onrechte voor een belangrijk deel wordt neergelegd bij de aandeelhouders die, volgens de commissie, te veel gericht zijn geweest op snelle winst.
       Maas zei dat „banken belang hebben bij stabiele aandeelhouders die niet alleen achter de laatste kwartaalcijfers aanlopen”. Hij stelt daarom een ’loyaliteitsdividend’ of extra stemrecht voor trouwe aandeelhouders voor. Maas erkende dat het kortetermijndenken „ook tot uitdrukking is gekomen in het beloningsbeleid van de banken”. Een van de aanbevelingen – het rapport telt er in totaal ruim 70 – is dan ook dat de variabele beloning van bankbestuurders maximaal één keer het vaste jaarsalaris mag bedragen. Als er geen winst is geboekt, mag helemaal geen variabele beloning (lees bonus) worden uitgekeerd. Verder dienen bankiers een verplichte moreel-ethische verklaring – een soort bankierseed – te tekenen.
       Oud-bankier Dolf van den Brink, hoogleraar financiële instituties aan de Universiteit van Amsterdam, spreekt in een reactie van een ’zeer moedig, verrijkend rapport’. „Als de ceo expliciet verantwoordelijk wordt voor risicobeheer, is dat een revolutie. Ze moeten stuk voor stuk beoordelen of producten passen. Dat wordt een heel andere bank.” De beloning gaat volgens hem „tientallen procenten achteruit”, als bestuurders langs een meetlat van financiele en niet-financiële bedrijven worden gelegd. „Dat krijgt enorme gevolgen voor de beloningen in de hele bank.”
       Ook een meerderheid in de Tweede Kamer toonde zich tevreden over het rapport, net als minister Bos: „Al is het natuurlijk wel heel raar dat je moet opschrijven dat de klant koning is, terwijl dat eigenlijk normaal zou moeten zijn. Wat de afgelopen jaren gebeurd is, was dus abnormaal.”
       

---