Door Emmy Fons

Op 2 februari startte -in Vlissingen- een unieke reizende expositie onder de naam 'gentechvrije objecten en schilderijen'. Uniek, omdat er zoveel kunstenaars aan meedoen, uit binnen- en buitenland. Uniek, door het reizende karakter. En vooral bijzonder door het thema van deze informatieve expositie, georganiseerd door Kunstkring Lelystad. Want de dreiging van het toepassen van genetisch gemanipuleerd -kortgezegd 'gentech'- voedsel is groot. Het is een ontwikkeling die velen verontrust; althans, zij die ervan op de hoogte zijn. Een groot deel van de bevolking weet weinig of niets van deze onzuivere praktijken en neemt dagelijks nietsvermoedend producten tot zich die gentech-ingrediënten bevatten. Initiatiefnemer van de expositie is beeldend kunstenaar Miep Bos. Zij vecht al jaren tegen de manipulatie van gewassen en informeert mensen vooral via haar homepage

http://www.gentechvrij.nl

Door de expositie bereikt zij een nog breder publiek.

Miep Bos, woonachtig in het Sidhadorp in Lelystad en beoefenaar van transcendente meditatie, oftewel TM, heeft er een dagtaak aan. Haar gedrevenheid kent geen grenzen. Logisch, want er staat ook heel wat op het spel. Als je de natuur wilt manipuleren, speel je met meer dan vuur.

'Ik hoorde voor het eerst van gentech voedsel door een folder van de Natuurwetpartij die in 1996 verspreid werd en waarin zij dit fenomeen aankaartte. Ik las dat hiermee de soortgrenzen worden doorbroken en dat schokte mij enorm. Ik heb een allergie voor koemelk. Daarom moest ik soja als alternatief gaan gebruiken. Toen ik dus vernam dat ze daar mee aan het knoeien waren, werd ik kwaad.'

Opening van zaken

Het was het begin van Mieps activisme op dit gebied. 1996 Was ook het jaar dat de eerste boten genetisch gemanipuleerde soja van multinational Monsanto in Nederland aanlegden. Later ging Greenpeace ermee aan de slag. Miep herinnert zich nog dat Lucas Reijnders (onder meer professor Open Universiteit) werd afgeschilderd als een buitenissig figuur omdat hij het over de gevaren van gentech had. Ondertussen begon zij met een ronde langs Nederlandse bedrijven. 'Ik belde ze allemaal op met de vraag of zij gentech-ingrediënten in hun producten gebruikten. Toen de VAI (Branchevereniging) daar lucht van kreeg, gaf deze de betreffende ondernemingen het advies niet op mijn vragen in te gaan. Ik ging echter door en kreeg daarbij steun van de Natuurwetpartij, die zelf ook bedrijven benaderde. Een paar bedrijven gaf opening van zaken. De fabrikant van Bonduel-producten was de eerste en wel op zeer respectabele wijze.'

Lijst

Unilever ging Sinterklaas spelen op 5 december 1996 door huis aan huis pakketjes uit te delen met haar producten. Miep schreef een brief naar de Volkskrant over het voorval, waarin ze vermeldde dat wij als consumenten niet kunnen weten of er gentech-ingrediënten in de cadeautjes van Unilever zitten omdat dat nergens wordt vermeld. De brief werd geplaatst. In het Sidhadorp haalde men de pakketten weer op, om ze massaal via het postkantoor terug te zenden via het gratis antwoordnummer van Unilever. Dagblad Flevoland stuurde een verslaggever en een fotograaf naar het postkantoor. De verslaggever belde met Unilever, die vertelde dat de gentech er echt nog niet inzat.'

Naarmate Miep meer duidelijkheid kreeg welke producten wel gentech bevatten en welke niet, begon ze met het maken van een lijst met witte en zwarte producten. Met die lijst in de hand kon de consument met kennis van zaken inkopen doen en een keuze maken. Zij was de eerste op internet met deze lijsten; daarna kwam dankzij Jan Storms de Natuurwetpartij met haar 'Boodschappenlijst'.Later publiceerde Greenpeace deze lijst in uitgebreidere vorm.

'In het begin ging het alleen om producten waar soja in verwerkt zat. Daarna kwam de mais en nu zit het bijna overal in, althans, als je je boodschappen in de reguliere supermarkten doet. Maar ook biologische producten zijn niet 100% gentechvrij meer doordat het stuifmeel van gentech gewassen ook op andere velden terecht komt. Ik vind, dat ze er volledig mee moeten stoppen. Het vormt een enorme bedreiging voor de mensheid. Er zijn diverse onderzoeken gedaan die uitwijzen dat door inname van gentechvoedsel de gezondheid ernstig wordt bedreigd. Er zijn ook al mensen overleden na het eten van een voedingssupplement, L-tryptofaan, dat was geproduceerd met behulp van gentech bacteriën. (zie http://www.connectotel.com/gmfood/trypto.html)  De Consumentenbond vond in 1996 dat de gentech soja niet geëtiketteerd hoefde te worden, omdat het was goedgekeurd door de overheid.'

Miep Bos begon in 1997 met haar homepage en met het verspreiden van e-mailberichten, waarin ze mensen zeer breed en actueel informeert over dit onderwerp. 'Ik kreeg al snel veel reacties. Ook schoolkinderen, die er een werkstuk over wilden maken, reageerden. '

Demonstraties

Miep demonstreerde ook al enkele malen tegen gentech in voedsel, samen met een groep medestrijders van jong tot oud, waaronder Wieteke van Dort. 'In 2000 was dat in Den Haag, tijdens een internationale conferentie betreffende moderne biotechnologie. In het Congresgebouw was op een bepaald moment een bommelding. Daar hadden wij niets mee te maken, maar een verslaggever van de radio ging ons die vraag tóch stellen. Daar waren we erg verontwaardigd over. De Natuurwetpartij had een spandoek opgehangen met de woorden 'Geen rotzoja uit Amerika', want Monsanto is een Amerikaans bedrijf en in Amerika is er bijna geen voedsel te krijgen dat geen gentech bevat. Een journalist van de New York Times zag het spandoek, interpreteerde het niet helemaal goed en stelde de vraag: 'Why do you hate America so much?'

Ook in Lelystad was er een demonstratie, in 2000, tegen de komst van een Bio Sience Park, waar men moderne biotechnische proeven wilde gaan uitvoeren. Miep kreeg vijftig mededorpsbewoners bij elkaar. Zij formeerden zich voor het gebouw waar een bijeenkomst over dit onderwerp was georganiseerd en informeerden de bezoekers voordat zij naar binnen gingen. Ze legden hen de nadelen van gentech toepassing uit. De actiegroep nam ook plaats in de zaal waar de lezingen plaatsvonden en waar minister Brinkhorst sprak. 'Wij stelden de meeste vragen. 'U weet er meer van af dan ik,' gaf de Amerikaanse ambassadeur Mrs. Cynthia Schneider toe. Deze bijeenkomst was eigenlijk als een feestje bedoeld. Dat hadden wij danig verstoord. Na afloop gaven we iedereen biologische pompoenen mee, waar we eerder die dag een erehaag mee hadden gevormd.'

De Aarde

Samen met Wieteke van Dort -bekend van tv-programma's en tevens beeldend kunstenaar- kwam Miep op het idee voor een expositie met werken van  een grote groep kunstenaars. 'Ik ben de afgelopen twee jaar volop bezig geweest met de voorbereidingen en ik vond velen, die net zo tegen gentechvoedsel zijn als ik- bereid mee te doen. Ik denk dat het er veel belangstelling voor de exposities zal zijn. We hebben verschillende prominenten uit de politieke-, wetenschappelijke- en theaterwereld een uitnodiging gestuurd. De expositie mag 'gentechvrij' heten omdat in de materialen die gebruikt zijn, geen gentech is verwerkt. De kunstenaars dragen dit onderwerp uit in hun schilderijen en objecten. Bijvoorbeeld, hoe zij de Aarde graag zien. Natuurlijk en schoon, zonder vergiften en andere vreemdsoortige zaken.'

De kunstenaars (de stand is thans 19) die aan de reizende internationale expositie hun bijdrage leveren zijn: Hiria Anderson (Maori, Nieuw-Zeeland), Francesco Antonietti, Leo van der Berg, Miep Bos, Marie-Christine Dorjée, Anat Groag, Anita de Harde, Hanneke Hollestelle,  Ineke Ludwig-van Leeuwen, Cornelis Monsma (Nieuw-Zeeland), Wieteke Moody-van Dort, Jacoba Schroevers, Monica Staples, Karin Starmans, , Frans Verburg, Birgit Geesing-Madsen, Yoko Kobayashi, Ellen Meijer, Nathan Roa .

Alexander de Roo, Europarlementariër voor Groen Links, nam mede de opening voor zijn rekening. Er waren muzikale bijdragen van Wieteke van Dort, Anita de Harde en Nada Naga klankconcerten. Er was een gentechvrij forum, met medewerking van Margje Vlasveld, oud-directeur van de Alternatieve Konsumenten Bond,  Jan Storms van WATP en Robert Verlinden van Vomigen. Plus een modeshow van biologische kleding, die werd gepresenteerd door Paul Goveia van internetwinkel Agni Biokleding. In de Vlissingse bioscoop Cine City hing een groot kunstwerk van 2 bij 3 meter van Frans Verburg.

De expositie in Vlissingen was er op diverse locaties: het Arsenaal Theater, Kunstenaarscafé Soif, bioscoop Cine City en de bibliotheek aan het Spui. Daarna was hij ook te zien in Rotterdam (half mei), op Texel (29 juni 2003) in Galerie het Posthuys en in Ede en Lelystad.

www.gentechvrij.nl

Zie ook: www.sdnl.nl/miep-bos.htm