Pleidooi sollicitatieplicht Marta Resink t.b.v. de rechtszaak op 13 mei
EuroStaete
. .
Politiek .. .
Klokkenluiders <==> SDN
. . Kamerzetel 151
. .
Kiesraad- Dr. Joop Roebroek, docent sociale wetenschappen aan de KUB in Tilburg, ondermeer gespecialiseerd in gemeentelijk beleid op het gebied van sociale activering. Telefoon: 013-5900633 (privé) of 013-4662797 (KUB).
- Rymke Wiersma, medewerkster van het collectief Atalanta in Utrecht. Zij kreeg zonder problemen vrijstelling van sollicitatieplicht op grond van haar werkzaamheden binnen Atalanta.
Onderwerp:
Pleidooi Sollicitatieplicht
t.b.v. de rechtszaak op 13 mei
Geachte redactie.
Hierbij stuur ik u - onder embargo tot 13 mei, 11:15 uur - de tekst van het pleidooi, dat ik op 13 mei zal houden ten overstaan van de Bestuursrechter in Den Bosch.
Woensdag 13 mei om 11:15 behandelt Mr. A.W. Govers, bestuursrechter te Den Bosch, de bodemprocedure die ik eind januari 1997 aanspande tegen de gemeente Sint-Michielsgestel. Inzet: volledige stopzetting van mijn bijstandsuitkering per 1 januari 1996 voor een periode van drie maanden, wegens niet-solliciteren.
Op mijn verzoek behandelt Mr. Govers tevens twee oudere beroepszaken, die beide betrekking hebben op strafkortingen (in 1995 en 1996) die aan de stopzetting van mijn uitkering voorafgingen. Tijdens de rechtszaak zullen twee getuige-deskundigen mijn pleidooi op specifieke punten ondersteunen. Dit zijn:
De rechtszitting is openbaar en vindt plaats in zittingzaal A van de Arrondissementsrechtbank aan de Koningsweg 103, Den Bosch (in het PNEM-gebouw). De uitspraak volgt binnen zes weken. Hierbij nodig ik u uit bij de zitting aanwezig te zijn. Ik heb geen bezwaar tegen het maken van opnames tijdens de behandeling van de zaak. Interviews graag na afloop.
- Marta Resink
Hoogstraat 40a
5271 XB Sint-Michielsgestel
Telefoon 073-5941622
E-mail: marta@omslag.antenna.nl
- Ik voel mij slachtoffer van ambtelijke willekeur en vooringenomenheid, ondeugdelijke voorlichting, een valse voorstelling van zaken en achterhouden van informatie door de gemeente Sint-Michielsgestel;
- Ik beticht de gemeente Sint-Michielsgestel van onbehoorlijk bestuur;
- De gemeente Sint-Michielsgestel handelt in strijd met de intenties van de algemene bijstandswet: een redelijke en cliëntgerichte aanpak, het benutten van daartoe openstaande mogelijkheden, en een open oog en oor om in samenspraak en overleg een op de betrokken bijstandontvanger toegesneden oplossing te bereiken;
- De gemeente sluit de ogen voor de maatschappelijke realiteit;
- Het beleid van de gemeente Sint-Michielsgestel leidt tot verregaande rechtsongelijkheid;
- de consequenties van het beleid van de gemeente Sint-Michielsgestel leiden tot strijdigheid met de Nederlandse Grondwet, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en diverse internationale verdragen, waaronder het Europees Sociaal Handvest.
- de heer Dr. Joop Roebroek, docent Sociale Wetenschappen aan de Katholieke Universiteit Brabant, ondermeer deskundig op het terrein van de sociale activering, en
- mevrouw Rymke Wiersma, medewerkster van Uitgeverij Atalanta in Utrecht. Zij is door de gemeente Utrecht op grond van haar werkzaamheden voor Atalanta vrijgesteld van de sollicitatieplicht.
- mij was toegezegd dat ik nader bericht zou ontvangen over de eventuele mogelijkheid van een Melkert-baan. Terwijl ik wachtte op nader bericht werd, zonder enige voorafgaande waarschuwing. mijn uitkering gekort met 20%. Ik heb nooit meer iets gehoord over Melkertbanen. Wel houdt de gemeente - tegen beter weten in - staande dat ik een aangeboden baan zou hebben geweigerd. Ik wil hier nog eenmaal en met nadruk verklaren: mij is nooit enig werkaanbod gedaan - ook geen Melkertbaan. Alleen al daarom mist de eerste strafkorting iedere grond.
- Om een tweede strafkorting te voorkomen, vroeg ik een persoonlijk onderhoud aan met de verantwoordelijke wethouder en ik verzocht haar de mogelijkheden voor een artikel-144 experiment voor Omslag te willen onderzoeken. Zij was daartoe zeer wel bereid. Terwijl ik in de veronderstelling verkeerde dat de gemeente die mogelijkheid serieus aan het uitzoeken was, werd de sanctie op mijn uitkering verdubbeld. Een artikel-144 experiment is door de gemeente nooit aangevraagd, omdat een ambtenaar veronderstelde dat Omslag daar toch niet voor in aanmerking zou komen. Hij had beter kunnen weten! Diverse personen, waaronder ikzelf, en verschillende instanties hadden zich bereid verklaard de gemeente van relevante informatie te voorzien.
- Ook de bestuursrechter gaf in zijn beslissing op mijn verzoek om een voorlopige voorziening, in januari 1997, in overweging om voor Omslag alsnog een dergelijk experiment aan te vragen. De termijn voor het indienen van aanvragen was toen evenwel al verstreken. Het is uitermate wrang om achteraf te moeten constateren dat Omslag zeer waarschijnlijk voor zo'n experiment in aanmerking zou zijn gekomen. Dan zou ik - zoals in minstens 178 andere gemeenten inmiddels het geval is, nu zijn vrijgesteld van de sollicitatieplicht en zou ik wellicht zelfs een extra premie op mijn uitkering ontvangen. Die premie hoeft voor mij niet zo nodig, ik zou al heel gelukkig zijn als ik niet langer zinloos hoefde te solliciteren.
- De gemeente heeft, bij een uitspraak op mijn tweede bezwaarschrift, de wettelijke beslistermijn ruim overschreden.
- Door mijn uitkering volledig stop te zetten pleegt de gemeente Sint-Michielsgestel inbreuk op mijn grondrechten op bestaanszekerheid en sociale zekerheid.
- Met haar slordige handelwijze en het consequent niet ingaan op verzoeken om gesprekken en concrete voorstellen, treedt de gemeente elementaire beginselen van behoorlijk bestuur met voeten. En met het door elkaar heen laten lopen van drie beroepsprocedures frustreert zij bovendien een behoorlijke rechtsgang.
- In ambtelijke rapportages die ik mijn dossier aantrof, wordt nadrukkelijk wordt verwezen naar uitspraken van mij in de media. Die publicaties hebben kennelijk zwaar meegewogen in het sanctiebesluit. Ik ervaar dit als een poging tot inperking van mijn recht op vrije meningsuiting.
- De gemeente negeert enkele beginselen van de Algemene Bijstandswet, met name het principe dat de bijstand en de daaraan verbonden verplichtingen moeten worden afgestemd op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de betrokken persoon.
- De gemeente maakt onvoldoende gebruik van de mogelijkheden die de Algemene Bijstandswet biedt om in individuele gevallen ontheffing te verlenen van bepaalde verplichtingen, in mijn geval van de sollicitatieplicht.
- het herdefiniëren van het begrip werk,
- een betere verdeling van betaald en onbetaald werk, dus een drastische verkorting van de werkweek,
- erkenning van het maatschappelijk nut en de noodzaak van al het werk dat nu nog onzichtbaar blijft in de economische cijfers
- het loskoppelen van arbeid en inkomen
- het invoeren van een individueel basisinkomen voor iedereen
Pleidooi van Marta Resink d.d. 13 mei 1998 voor de Arrondissementsrechtbank, sector bestuursrecht te Den Bosch. In verband met strafkortingen in 1995 en 1996, en volledige stopzetting van bijstandsuitkering in 1997 wegens weigering sollicitatieplicht.
Ik ben blij dat ik - na lang wachten - eindelijk de gelegenheid krijg om mijn bezwaren tegen de strafkortingen - en uiteindelijk zelfs de volledige stopzetting - van mijn bijstandsuitkering voor uw rechtbank toe te lichten. De eerste strafkorting dateert al van 1995 en sindsdien is er erg veel gebeurd. Het kost mij grote moeite om de opeenvolging van de gebeurtenissen en maatregelen sindsdien nog enigszins op een rijtje te houden. En om mij enigszins een beeld te vormen van het door de gemeente Sint-Michielsgestel voorgestane, danwel gevoerde beleid.
In de stukken vindt u een overzicht van alle belangrijke gebeurtenissen, sinds 1995. Kortheidshalve verwijs ik u daarnaar. Om je recht te halen in dit land moet je wel bijzonder veel geduld hebben. En ik kan u verzekeren dat dat niet bepaald bevorderlijk is voor mijn gevoel van rechtszekerheid.
Ik waardeer het zeer, dat u mijn verzoek om de drie beroepszaken in een zitting te behandelen, heeft gehonoreerd. De drie opeenvolgende maatregelen die de gemeente Sint-Michielsgestel heeft gemeend te moeten treffen, hebben immers alles met elkaar te maken. En ik hoop dat er, na deze zitting, eindelijk een bevredigende en duurzame oplossing van mijn geschil met de gemeente komt.
Wel is het jammer dat het bijna twee jaar heeft moeten duren alvorens mijn bezwaar tegen de eerste strafkorting door uw rechtbank kon worden behandeld. Ik zal aantonen dat die eerste maatregel volstrekt ongegrond was. En daarmee komen ook de vervolgmaatregelen, die voortborduren op de eerste sanctie, op losse schroeven te staan.
Ik maak graag gebruik van de gelegenheid om mijn bezwaarschriften kort toe te lichten. Ik heb u door de jaren heen al heel wat informatie op papier toegezonden. Daarom zal ik mij beperken tot enkele hoofdpunten van mijn bezwaar, te weten:
Ik hoop dat u de door mij meegebrachte getuigen en deskundigen ook gelegenheid wilt geven om mijn pleidooi op specifieke punten nader te verduidelijken. Die deskundigen zijn:
De afgelopen jaren heb ik het landelijke en het lokale beleid op het gebied van sociale zekerheid en sociale activering voortdurend zien veranderen. Terwijl een toenemend aantal mensen in andere gemeenten werd vrijgesteld van de sollicitatieplicht, wegens hun onbetaalde inzet voor maatschappelijke projecten - en daarvoor soms ook nog eens extra werden beloond met een premie op hun uitkering - bleef de gemeente Sint-Michielsgestel mij achtervolgen met verdubbeling van de strafkorting en uiteindelijk zelfs uitsluiting van het recht op een uitkering. Dat de gemeente goed op de hoogte was van de veranderende tendens in de samenleving, blijkt uit de beleidsstukken, die ik u heb toegestuurd. Ik verzoek u mijn pleidooi mede tegen deze maatschappelijke achtergrond en realiteit te beschouwen. Ik kom hier later nog op terug. Wat opvalt in het beleid van de gemeente Sint-Michielsgestel, is dat regels boven mensen gaan. Persoonlijke gesprekken met mij werden stelselmatig uit de weg gegaan. Zelfs als het ging om gesprekken, waarin ik allerlei gerezen misverstanden wilde rechtzetten. De gemeente koos voortdurend voor een strikt formele aanpak en is daarmee consequent voorbij gegaan aan mijn persoon, mijn talenten en capaciteiten, mijn persoonlijke levensopvattingen, mijn integriteit, mijn voorstellen om samen tot een oplossing te komen en - heel lang - mijn coöperatieve opstelling. Ik voel mij aangetast in mijn menselijke waardigheid. De gemeente heeft willens en wetens allerlei misverstanden en vooroordelen in stand gehouden. Er werden mij beloftes gedaan, die niet werden nagekomen. Ik noem slechts een paar voorbeelden:
Talloze malen heb ik bij de gemeente om persoonlijke gesprekken gevraagd, heb ik voorstellen gedaan en informatie aangedragen. Een opsomming daarvan vind u in de stukken. Al die pogingen werden genegeerd. Toen ik ten einde raad, in januari 1997, een formele klacht indiende tegen tendentieuze ambtelijke rapportages, bleef die klacht ruim zeven maanden onbeantwoord liggen en werd uiteindelijk op zeer dubieuze wijze 'ambtelijk' afgehandeld. Ook hierover heb ik u de correspondentie reeds toegestuurd.
Pas op 19 februari 1997 had ik, op aandringen van de bestuursrechter, eindelijk een uitgebreid onderhoud met een zware delegatie van de gemeente. Pas toen konden allerlei misverstanden worden rechtgezet en leek er uitzicht op een nieuwe situatie. Ik kreeg zes weken vrijstelling van sollicitatieplicht (om voor Omslag subsidies aan te vragen) en ik verklaarde me bereid om vanaf 1 april daadwerkelijk te gaan solliciteren.
Maar helaas... nog geen maand later besloot de gemeente mijn uitkering opnieuw voor drie maanden te beëindigen, omdat er volgens hen niets was veranderd. Opnieuw had de gemeente mijn intenties, die ik nota bene voor hen op papier had gezet, genegeerd. Mijn voorbehoud, om niet te solliciteren op banen die indruisen tegen mijn geweten of mijn levensovertuiging, is voor de gemeente onaanvaardbaar. In feite worden mij hiermee mijn grondrechten op zelfbeschikking en vrijheid van geweten ontnomen.
Ik kan veel hebben, en ik heb door de jaren heen geleerd om heel wat te slikken van de kant van de gemeente, maar ik kan u verzekeren dat deze opstelling mij bijna buiten mezelf bracht van verontwaardiging. Ik was verbijsterd! Uiteindelijk is die tweede stopzetting niet doorgegaan, omdat ik kon aantonen dat ik sedert 1 april 1997 daadwerkelijk solliciteerde.
Op 25 november 1997 had ik, op verzoek van de gemeente, in het kader van de individuele trajectbegeleiding, een kwalitatief intakegesprek' op het arbeidsbureau. Dat was trouwens het eerste gesprek sinds jaren, dat ik met het arbeidsbureau voerde! Op basis van dat gesprek rapporteerde de medewerkster van het arbeidsbureau aan de gemeente, dat ik niet bemiddelbaar ben door het arbeidsbureau en dat ik door hen ben ingedeeld in 'fase 4'.
Met deze voorbeelden heb ik willen illustreren dat er sprake is van absolute onwil van de kant van de gemeente Sint-Michielsgestel om uit de impasse te komen. Een poosje terug vertrouwde een ambtenaar mij toe, dat de gemeente zich nog steeds bezint op mogelijkheden om mijn uitkering opnieuw te beëindigen, zodra de uitspraak van uw rechtbank daartoe ook maar enige aanleiding zou geven. Misschien was het niet meer dan een dreigement, maar ik probeer me nu alvast geestelijk voor te bereiden op de volgende stap van de gemeente. De enige uitweg die mij dan nog rest is: verhuizen naar een andere gemeente. En daarmee kom ik op een volgend punt van mijn betoog: de landelijke rechtsongelijkheid.
Bij de invoering van de nieuwe Algemene Bijstandswet heeft de minister, naar ik aanneem niet voor niets, meer beleidsvrijheid toegekend aan gemeenten, opdat er beter zou kunnen worden ingespeeld op de persoonlijke mogelijkheden en omstandigheden van bijstandsgerechtigden, en op de lokale situatie. De nieuwe Algemene Bijstandswet ABW kent diverse artikelen, die gemeenten de mogelijkheid geven om af te wijken van bepaalde regels van de wet. De minister heeft er bij gemeenten bij herhaling op aangedrongen, dat ze eigen, vernieuwend beleid zouden ontwikkelen.
Uiteindelijk blijkt dat beleid in steeds meer gemeenten van de grond te komen. De heer Roebroek is nauw betrokken bij de totstandkoming van dat lokale beleid. Hij zal u een beeld schetsen van de ontwikkelingen in Nederland. Daarnaast kent de Bijstandswet het zogenaamde 'experimenteerartikel' 144, dat gemeenten een extra mogelijkheid geeft voor vernieuwend beleid. Deze experimenten zijn vooral bedoeld voor bijstandsgerechtigden in de zogenaamde fase 4'.
Artikel-144 experimenten behoeven ministeriële goedkeuring. In het begin kwamen die experimenten wat aarzelend op gang; veel gemeenten hadden hun handen vol aan de invoering van de nieuwe Bijstandswet. Maar eind 1996 hadden toch 179 gemeenten in totaal 290 aanvragen ingediend. De gemeente Sint-Michielsgestel hoorde daar niet bij. 217 aanvragen werden gehonoreerd. In de meeste gevallen (178 keer) betrof het toestemming tot het verlenen van ontheffing van de sollicitatieplicht aan actieve baanlozen. Onder de goedgekeurde experimenten bevond zich ook het sociale activeringsbeleid van de gemeente Utrecht. Ook daarop zal de heer Roebroek nader ingaan.
Mevrouw Wiersma, die in de gemeente Utrecht onbetaald actief is binnen Uitgeverij Atalanta, zal vertellen hoe haar werkzaamheden in die gemeente Utrecht worden gewaardeerd en beloond met vrijstelling van de sollicitatieplicht. Voor de goede orde merk ik hier nog bij op er grote verwantschap bestaat tussen de persoonlijke opstelling van mevrouw Wiersma en mij en dat ook de inhoud van het werk van Atalanta en Omslag zeer veel parallellen vertoont.
Ik kan niet anders dan constateren, dat er sinds de invoering van de nieuwe Algemene Bijstandswet in het hele land grote verschillen bestaan in de uitvoering van lokaal beleid. Het hangt er maar vanaf in welke gemeente je woont, of je voor je maatschappelijke inzet wordt beloond danwel gestraft.
U zult begrijpen dat ik de laatste jaren serieus ben gaan overwegen om naar een andere gemeente te verhuizen. Ik zou dat overigens een aanfluiting vinden voor de Nederlandse rechtsstaat. Artikel 1 van de Grondwet bepaalt immers dat ieder die zich in Nederland bevindt in gelijke situaties gelijk moet worden behandeld. Ik verzoek u, als rechtbank, dan ook om bij de overweging van uw vonnis rekening te houden met deze belangrijke bepaling uit de Grondwet.
Met betrekking tot de volledige stopzetting van mijn uitkering per 1 januari 1997, wil ik volstaan met te herhalen wat ik hierover ook al tijdens de behandeling van mijn verzoek om een voorlopige voorziening heb verklaard.
De gemeente heeft onevenredig zware maatregelen getroffen door mijn uitkering eerst te korten en later zelfs te weigeren. De eis van de gemeente om iedere willekeurige vorm van arbeid te aanvaarden, ervaar ik als het uitoefenen van buitenproportionele dwang en als een aantasting van mijn recht op zelfbeschikking.
Werkloosheid is een maatschappelijk probleem, dat om een structurele aanpak vraagt en om een toekomstgericht beleid. Dit probleem kan alleen worden opgelost met een constructieve aanpak van de kern van de problematiek. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan:
Het probleem van de massawerkloosheid mag niet worden afgewenteld op individuen door hen te dwingen een onderlinge concurrentie aan te gaan of door groepen of categorieën mensen tegen elkaar uit te spelen. Gelukkig zijn er steeds meer gemeenten die dit probleem erkennen en die lokaal beleid ontwikkelen als aanzet tot een structurele aanpak.
Er moet een einde komen aan de stroom van schijnsollicitaties, die alleen maar worden verricht om te voldoen aan artikel 113 van de ABW. Helaas zijn er veel actieve baanlozen die zwichten voor deze druk, enerzijds uit vrees voor sanctiemaatregelen, maar anderzijds omdat zij hun energie liever voor honderd procent willen richten op hun dagelijkse werk. Ik wil ervoor kunnen kiezen om niet mee te doen aan het ophouden van die schijn. Ik eis het recht op eerlijkheid!
Volgens de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en ook ingevolge het Europees Sociaal Handvest heeft ieder mens recht op zinvol werk. En ik heb zinvol werk! Ik wil mij graag volop blijven inzetten voor een duurzame, sociaal- en milieuverantwoorde samenleving, en waar kan ik dat beter doen dan bij Omslag, Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling. Ik zie het als mijn menselijke plicht en als een verantwoordelijkheid naar toekomstige generaties om mij ten volle in te zetten voor een leefbare wereld voor iedereen.
Het beleid van sociale activering, zoals dat in tal van andere gemeenten is vormgegeven, stimuleert en beloont het nemen van eigen initiatieven door actieve baanlozen, in plaats van hen te bestraffen zoals in de gemeente Sint-Michielsgestel. Het kan dus best anders!
De mening van wethouder Van de Wassenberg, dat de Wet haar geen andere mogelijkheid biedt dan sanctionering en uiteindelijk stopzetting van mijn uitkering, bestrijd ik dan ook met klem. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten erkende eind 1996 reeds dat er steeds meer sprake is van door gemeenten zelf ontwikkeld nieuw beleid en dat die kwestie toen al volop in beweging en in discussie was.
En ook de uitslag van de onlangs gehouden verkiezingen voor de Tweede Kamer geeft duidelijk aan dat een meerderheid van de mensen in dit land kiest voor een socialer beleid. Ik draag daar graag - in alle vrijheid - mijn steentje aan bij.
-----------------------------------------------------------------------
-
Marta Resink
Hoogstraat 40a
5271 XB Sint-Michielsgestel
Telefoon 073-5941622
E-mail: marta@omslag.antenna.nl
Omslag, Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling
Postbus 163
5270 AD Sint-Michielsgestel
Telefoon: 073-5941622 of 030-2730100
E-mail: omslag@antenna.nl
Dr. J.M. (Joop) Roebroek
Faculteit Sociale Wetenschappen Katholieke Universiteit Brabant
Telefoon: 013-4662797 (KUB)
013-5900633 (privé)
E-mail: j.m.roebroek@kub.nl
Mevrouw R.W. (Rymke) Wiersma
Uitgeverij Atalanta
Postbus 24083
3502 MB Utrecht
Telefoon 030-2722650
E-mail: tienekdg@knoware.nl
--------------------------------------------------------------------
Omslag - Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling - omslag@antenna.nl
Postbus 163, 5270 AD Sint-Michielsgestel - 073-5941622 / 030-2730100
--------------------------------------------------------------------
